Op de avond van 25 juli 2010 reed een slijptrein van Speno International met hoge snelheid door het stootjuk van station Stavoren. Na het stootjuk te hebben geramd, schoof de trein nog tientallen meters door, waarbij een tankwagen werd meegenomen en een watersportwinkel werd doorboord. De trein kwam uiteindelijk op een pleintje achter de winkel tot stilstand. Er vielen slechts twee lichtgewonden, maar de schade liep in de miljoenen euro's.

In de nacht van 25 op 26 juli 2010 waren er slijpwerkzaamheden gepland op het spoor tussen Sneek en Stavoren. De oorspronkelijke planning gaf aan dat de slijptrein van Leeuwarden naar Sneek zou rijden, waarna bij aankomst het baanvak buiten dienst zou worden genomen en de trein al slijpend met lage snelheid naar Stavoren zou rijden. In overleg met de treindienstleider werd echter besloten de trein eerst als gewone trein naar Stavoren te rijden en pas daar de slijpwerkzaamheden aan te vangen richting Sneek.

Een andere slijptrein van een vergelijkbaar type

De trein reed met baanvaksnelheid richting Stavoren en naderde het station, dat het eindpunt vormt van het baanvak, tegen half twaalf. Zo'n 1200 meter voor het stootjuk van Stavoren, dat volgens de regelgeving gelijk staat aan een stoptonend sein, bevond zich een zogenaamd keperbaak, bestaande uit drie vast, onverlichte borden, dat dezelfde betekenis heeft als een geel sein: afremmen tot 40 km/h en rekenen op een stoptonend sein. De trein passeerde dit keperbaak met ongeveer 100 km/h en remde pas af toen het stootjuk in zicht kwam. Dat was echter veel te laat: het stootjuk werd geraakt met circa 80 km/h. De trein ramde vervolgens een geparkeerde tankwagen en schoof deze voor zich uit terwijl een watersportwinkel werd doorboord. De trein reed dwars door de watersportwinkel heen en kwam deels in de winkel en deels aan de andere kant tot stilstand.

Twee van de vier personeelsleden aan boord van de trein raakten lichtgewond. Door het late tijdstip werd buiten de trein niemand geraakt. De schade aan de trein en de omgeving bedroeg echter meer dan twintig miljoen euro.

De trein werd bestuurd door een Italiaanse voertuigbedienaar, die geen kennis had van het Nederlandse seinstelsel. Daarom werd een Nederlandse machinist als loods aangesteld, die zijn Italiaanse collega zou gidsen bij het berijden van de trein. Bij het passeren van het keperbaak werd de Nederlander echter afgeleid door een vraag van een andere collega, waardoor hij het keperbaak niet heeft waargenomen. De waarschuwende armsignalen van een ploeg baanwerkers, die 200 meter verderop stonden, werden ook niet gezien. Volgens de baanvaktekeningen zou kort hierop een snelheidsverlagingsbord volgen, maar dat bord was buiten niet aanwezig.

De trein was niet voorzien van ATB-NG, het treinbeveiligingssysteem dat op het baanvak naar Stavoren aanwezig was. Sterker nog, aan het begin van het baanvak bevond zich een ATB-uitschakelsectie, overgebleven uit de tijd dat op het baanvak nog helemaal geen ATB was geinstalleerd. Deze sectie was na het aanbrengen van ATB-NG, in 2005, overbodig geworden, maar niet verwijderd. Hierdoor werd de snelheid van de slijptrein niet begrensd tot 40km/h maar werd de ATB-apparatuur uitgeschakeld, zodat de trein harder dan 40 km/h kon rijden.

Naar aanleiding van het ongeval is door ProRail het keperbaak vervangen door een voorsein, dat continu een geel seinbeeld toont.

Bronnen

• "Trein rijdt door winkel bij haven Stavoren" (Leeuwarder Courant, maandag 26 juli 2010)
• "Reeks missers bij treinongeluk Stavoren" (RTL Nieuws, maandag 11 oktober 2010)
• "Ongeval met een slijptrein, 25 juli 2010" (Onderzoeksraad voor Veiligheid, dinsdag 13 september 2011)

Social media

Youtube

Vergelijkbare ongevallen

• Groningen 1950: Bij een fabrieksterrein in een Groningse woonwijk reed een trein een muur omver, waardoor zes kinderen om het leven kwamen.
• Rotterdam 1908: Een rangerende locomotief reed door een verkeerde wisselstand een kopspoor op en reed door het stootjuk. Drie medewerkers op de trein raakten gewond.
• Oostdijk 1971: Tussen Oostdijk en Krabbendijke ontspoorde een Intercity, die met hoge snelheid tegen een vloeddeur was aangereden. De deur was losgeslagen in een storm. Er vielen 23 gewonden onder de treinpassagiers.
• Warmond 1980: Nabij Warmond botste een werktrein op een stilstaande zandtrein. Brokstukken van beide treinen kwamen terecht op de nevensporen, waar een Intercity en een stoptrein op in reden. De Intercity ontspoorde en kwam in een sloot terecht.
• Breukelen 1920: Bij station Breukelen botsten twee reizigerstreinen met elkaar. Eén reiziger kwam om het leven. Een van de machinisten had door gebrek aan wegbekendheid een onveilig sein gemist.
• Rotterdam 1974: Bij Rotterdam Centraal raakte een stoptrein een stalen voetplaat van een viaduct, sleurde deze anderhalve kilometer mee en ontspoorde, waarbij een bovenleidingsportaal werd geraakt. Er vielen geen gewonden. De plaat was in het spoor gekomen bij schilderswerkzaamheden.
• Schalkwijk 1871: De sneltrein van Utrecht naar Leuven ontspoorde op het station van Schalkwijk. Door een verkeerde wisselstand was de trein op een zijspoor terechtgekomen. De stoker kwam om het leven.
• Hindeloopen 1995: Tussen Hindeloopen en Workum botste een trein op twee grote betonblokken, die op de rails waren gelegd. Er vielen geen gewonden, maar de trein raakte zwaar beschadigd en moest worden weggesleept.
• Nijezijl 1944: Bij Nijezijl reed een 'Duitse trein' tegen de geopende spoorbrug over de Wijmerts aan. De machinist en zijn leerling kwam om het leven.
• Leiden 1965: In Leiden schampte een trein een schip, dat te dicht bij de brug over de Oude Rijn lag. Er vielen geen gewonden, maar zowel de trein als het schip raakten beschadigd.

Andere ongevallen in de buurt

• Hindeloopen 1995 (9 km): Tussen Hindeloopen en Workum botste een trein op twee grote betonblokken, die op de rails waren gelegd. Er vielen geen gewonden, maar de trein raakte zwaar beschadigd en moest worden weggesleept.
• Workum 1981 (12 km): Op station Workum ontstond brand in de motoren van de trein van Stavoren naar Leeuwarden. Door een snelle evacuatie vielen er geen gewonden.
• Nijezijl 1944 (22 km): Bij Nijezijl reed een 'Duitse trein' tegen de geopende spoorbrug over de Wijmerts aan. De machinist en zijn leerling kwam om het leven.
• Westwoud 1929 (28 km): In Westwoud reed een goederentrein door een stootjuk, waarbij een dienstgeleider om het leven kwam. De machinist had een onveilig sein gemist.
• Harlingen 1868 (32 km): De ketel van een locomotief op station Harlingen ontplofte. Door de klap kwam de stoker om het leven.
• Hoorn 1916 (34 km): Op station Hoorn reed de sneltrein uit Enkhuizen vol in op een rangerende goederentrein, die te ver was doorgereden. Er vielen vier lichtgewonden.
• Franeker 1958 (35 km): Vlak voor station Franeker ontspoorden de achterste wagens van een goederentrein uit Leeuwarden. De machinist had niets door en reed door, waarbij hij een reizigerstrein raakte en het spoor richting Harlingen over een afstand van meer dan drie kilometer vernielde.
• Akkrum 1969 (36 km): Tussen Akkrum en Heerenveen brandde een trein voor een deel uit. De trein bleek radioactieve stoffen te bevatten, maar er vielen geen gewonden.
• Anna Paulowna 1915 (37 km): Bij station Anna Paulowna ontspoorden twee wagens van een trein uit Amsterdam, omdat een wissel onder de trein werd omgelegd. Eén wagen boorde zich in een locomotief op een zijspoor, maar er vielen geen gewonden.
• Anna Paulowna 1943 (37 km): Op station Anna Paulowna botste een reizigerstrein op een stilstaande trein. Er vielen 28 gewonden. De haltechef werd bestraft door het inhouden van twee daglonen.