Op 21 april 2012 botsten een Intercity en een Sprinter van de NS frontaal nabij het Amsterdamse Westerpark. Hierbij vielen tientallen gewonden, waarvan één persoon later overleed. Het ongeluk werd veroorzaakt doordat de Sprinter een STS was gepasseerd en in de rijweg van de Intercity terechtkwam. Tekortkomingen in het ATB-systeem zorgden ervoor dat de machiniste van de Sprinter haar fout niet direct opmerkte.

In het weekeinde van 21 april vonden er werkzaamheden plaats aan het spoor tussen Amsterdam CS en Amsterdam Sloterdijk. Daardoor waren er rond Singelgracht Aansluiting minder sporen beschikbaar dan gebruikelijk. Treinen in beide richtingen moesten om beurten gebruik maken van hetzelfde spoor.

Dit spoor werd even na 18.00 uur bereden door een goederentrein, die vertraagd was. Hierdoor moest de Intercity Den Helder-Nijmegen even wachten voor een rood sein, voordat deze haar weg kon vervolgen richting Amsterdam CS. Ondertussen vertrok vanaf CS de Sprinter Rotterdam-Uitgeest. Ook deze Sprinter kreeg bij de Singelgracht een geel sein, gevolgd door een rood sein, omdat de Intercity inmiddels alweer kon doorrijden.

De machiniste van de Sprinter passeerde echter het rode sein en kwam in de rijweg van de tegemoetkomende Intercity terecht. Tevens pikte haar ATB-systeem de ATB-code op die voor de Intercity was bestemd, waardoor ze de melding kreeg dat ze haar snelheid kon verhogen.

De machinisten van de Intercity (de trein werd bestuurd door een leerling-machinist, begeleid door zijn mentor), kregen op dat moment een terugval in hun ATB-code. Tegelijkertijd zagen ze de Sprinter naderen. De machinist zette een snelremming in en gaf een geluidssignaal met de tyfoon. Kort daarna zag ook de machinist van de Sprinter de Intercity op zich afkomen en zette eveneens een snelremming in. De treinen raakten elkaar frontaal met snelheden van 20 tot 25 km/h.

Direct na de botsing werden massaal hulpdiensten ingeschakeld. Binnen acht minuten waren de eerste hulpverleners ter plaatse. De evacuatie van de treinen werd bemoeilijkt doordat de ongevalslocatie op een spoortalud lag, geflankeerd door hoge hekken. Rond 21.00 uur waren alle reizigers en personeelsleden uit de treinen gehaald, waaronder 137 gewonden. Een dag later overleed één reiziger uit de Intercity aan haar verwondingen.

Onderzoek wees uit dat de Sprinter inderdaad een STS was gepasseerd. De machiniste was afgeleid door een andere trein, die een onjuiste verlichting voerde. Voor haar aandeel in de botsing is zij veroordeeld tot het uitvoeren van een taakstraf.

ProRail en NS beloofden na het ongeval een betere planning van het treinverkeer om toekomstige treinconflicten te voorkomen en meer seinen uit te rusten met ATB-Vv, dat STS-passages kan voorkomen. Het sein dat de Sprinter ten onrechte was gepasseerd, was daar niet mee uitgerust.

Bronnen

• "Treinbotsing in centrum Amsterdam - tientallen zwaargewonden" (NRC Handelsblad, zaterdag 21 april 2012)
• "Treinbotsing tussen Intercity en Sprinter" (Onderzoeksraad voor Veiligheid, dinsdag 11 december 2012)

Social media

Youtube

Vergelijkbare ongevallen

• Veenenburg 1866: Op station Veenenburg moest een reizigerstrein uit Rotterdam wachten op kruising met een trein uit Amsterdam. De Rotterdamse trein reed echter door het stoptonende sein en raakte zijn tegenligger in de flank. Eén passagier raakte gewond.
• Warmond 1874: Bij station Warmond vond een frontale botsing plaats tussen een reizigerstrein en een leeg-materieel-trein. De conducteur en een reiziger kwamen om het leven.
• Deurne 1879: Twee goederentreinen botsten op elkaar bij Deurne. Twee conducteurs kwamen om het leven. Beide machinisten bleken naar hetzelfde sein te hebben gekeken, waardoor de treinen elkaar tegenkwamen.
• Breda 1894: Bij Breda botsten twee goederentreinen op elkaar. Er vielen twee doden.
• Nuth 1914: Bij station Nuth botsten twee reizigerstreinen op elkaar. Een remmer kwam om het leven. Een van de treinen zou door een onveilig sein zijn gereden.
• Tilburg 1919: Bij station Tilburg reed een goederentrein achterop een andere, stilstaande, goederentrein. De remmer van de voorste trein kwam om het leven. De machinist van de achteropkomende trein was een stoptonend sein gepasseerd.
• Rosmalen 1920: Op station Rosmalen botsten twee goederentreinen, waardoor drie mensen om het leven kwamen. Een van de treinen was door een onveilig sein gereden.
• Ede 1926: Op station Ede botsten twee goederentreinen op elkaar nadat een van de twee machinisten een onveilig sein was gepasseerd. Eén van de treinen kantelde, maar er vielen geen gewonden.
• Groningen 1931: Op het hoofdstation van Groningen botste een reizigerstrein frontaal op een rangerende goederentrein. In de reizigerstrein vielen drie doden. De goederentrein was door een stoptonend sein gereden.
• Vught 1932: Bij Vught reed een goederentrein door drie stoptonende seinen en reed een andere goederentrein in de flank. Een remmer kwam om het leven.

Andere ongevallen in de buurt

• Amsterdam 1903 (0 km): Ten westen van Amsterdam Centraal ontspoorde een reizigerstrein, omdat het wissel te vroeg werd omgegooid. Er viel een lichtgewonde.
• Amsterdam 1839 (0 km): Op het Amsterdamse station d'Eenhonderd Roe werd de trein uit Haarlem door een verkeerde wisselstand een zijspoor op geleid, waar hij in de rijtuigenloods in botsing kwam met een aantal wagons. Daarnaast verloor de locomotief zijn schoorsteen. Er vielen geen gewonden.
• Amsterdam 1941 (1 km): Op het Westelijk Viaduct, nabij het Amsterdamse Centraal Station, botste een reizigerstrein uit Zandvoort op een stilstaande dieseltrein. Er vielen geen gewonden, maar beide treinen ontspoorden.
• Amsterdam 1965 (1 km): Op Amsterdam Centraal ontspoorde een rangeerstel doordat een wissel onder de trein werd getrokken. Er vonden geen persoonlijk ongelukken plaats, maar zowel de trein als de infrastructuur liepen grote schade op.
• Amsterdam 2005 (10 juni) (1 km): Op Amsterdam Centraal ontspoorde een lege kolentrein. Vier dagen eerder waren beveiligingskabels beschadigd bij een andere ontsporing. Doordat deze niet veilig waren gerepareerd, kon de kolentrein een wissel berijden dat in een verkeerde stand lag.
• Amsterdam 1952 (1 km): Op station Amsterdam Centraal botste een reizigerstrein uit Uitgeest op een stilstaand treinstel. Twee reizigers raakten lichtgewond.
• Amsterdam 1947 (1 km): Een reizigerstrein ontspoorde op Amsterdam Centraal toen het wissel onder de trein werd omgelegd. De trein ramde een bovenleidingsmast, waardoor het hele emplacement zonder spanning kwam en diverse elektrische treinen strandden.
• Amsterdam 1925 (1 km): Een losse locomotief botste op Amsterdam Centraal op een stilstaande reizigerstrein. Er vielen zeven lichtgewonden.
• Amsterdam 1958 (1 km): Op Amsterdam Centraal botste een lege internationale trein, die naar een middenspoor werd gerangeerd, op een rangeerdeel dat op ditzelfde middenspoor achteruit reed. Er vielen geen gewonden.
• Amsterdam 1982 (2 km): Op Amsterdam C.S. botste een trein uit Utrecht achterop een stilstaande trein. Veel reizigers waren al opgestaan om naar de deuren te lopen, waardoor er vijf gewonden vielen.